De tout temps les balanaenopera physalus ou rorquals communs ont vécu en Méditerranée, et se sont parfois échoué sur les côtes. Vu de la mer, le mont Saint-Clair qui surplombe la ville de Sète ressemble à une baleine. Jusqu’en 1928 on écrivait Cette le nom de cette ville, qui en langue latine signifie baleine, comme aussi la ville de Ceuta sur la côte marocaine. La ville de Sète a donc comme emblème la baleine. La fameuse entreprise de sel marin du même nom a également choisi la baleine pour décorer ses boîtes.

Au XXe siècle, un jeune garçon commença à s’intéresser à la baleine lorsqu’il découvrit un os de cet animal. PIus tard, il étudia la géologie, la faune et la flore de sa région. Quand, en 1989 , une deuxième baleine s’échoua sur la plage de sa ville Port-la-Nouvelle, l’homme devenu adulte et viticulteur décida de récupérer cette baleine. Il réussit avec l’aide de trois personnes à dépecer et transporter les ossements à l’aide d’un tracteur de vigne et de sa remorque. Il mit les os dans la lagune afin que la mer les nettoie pendant près de trois mois. Il reconstitua ensuite le squelette de cette baleine adulte, qui mesurait près de 20 mètres de long et pesait environ 40 tonnes dans son chai.

Ce remarquable travail d’un artisan, expert en anatomie animale aussi bien que scientifique, a fait de cet autodidacte un expert en région Languedoc. On peut maintenant visiter sa cave pour admirer ce beau squelette de baleine, ainsi que d’autres pièces, cachalots, oiseaux et mammifères.

Article de Geneviève GAUBERT

Vous pouvez également, si vous le souhaitez, retrouver l’histoire de la baleine et son dessin au Domaine des Jugnes chez Patricia et Jean-Louis Fabre, qui vendent des bouteilles de vin avec le dessin et l’histoire de la baleine. (Domaine des Jugnes, route de la Palme à Port-la-Nouvelle (11210) – 04.68.48.00.39)

Bildo de Père Igor, sub licenco CC-BY-SA

Cet article est seulement en espéranto.

En 1934, nome de la hidroelektra progreso, pluraj vilaĝoj disigataj en trideko de kilometroj, estas subakvigitaj por konstrui sur la rivero la Truyère la baraĵon de Sarrans, (la plej proksima vilaĝo) kaj la lagon kiu kuniras.

Printempe de 2014, por kontroli la staton de la baraĵo, EDF (Elektro de Francio, tio estas ĉefa franca entrepreno pri produktado kaj distribuado de elektro) zorgis pri la malplenigo de la lago. Dum somero kaj kun permeso de EDF, miloj da scivolemuloj venis por vidi …. por kion vidi ? Nu la vegetaĵaron aŭ pli ĝuste la neekziston de vegetaĵaro, sed ankaŭ kaj precipe por vidi …ponton. Jes ja ponto kaj plie ponto kiu restadis en akvo de post 80 jaroj, ĉu tio vere meritas tian valorigadon kaj tutan alineon!! Nu vi bonvolu legi tuj malsupre la klarigantan teksteton kaj poste vi mem taksos !

Jes, kia ponto ! La gotika ponto de Treboul (tiu vilaĝo malaperis, nun subakvigita, kaj restas neniu domo) datiĝanta de la XIV-a jarcento kaj konstruita de la Angloj, estis impostponto ĝis 1740. La vizitintoj de la somero 2014 rajtis senpage transpasi ĝin. Ĝi ankoraŭ staras !

Feliĉe ĉar ĝi estas unu el la maloftegaj laboraĵoj, klasifikataj kiel historiaj monumentoj (ĝi estis tia en 1927), kiuj estas tiom malofte videblaj. La unuan fojon de post la konstruado de la baraĵo, la lago estis komplete malplenigita. EDF asertas ke ĝi de nove malfermos la kluzpordetojn kiuj ebligas malplenigi tiun lagon post 40 jaroj ! Necesas 4 monatoj pli malpli por denove plenigi la lagon.

Pri la preskaŭ sama temo, ni atentigas la leganton ke ekzistas en Langvedoko-Rusiljono 3 grandaj artefaritaj lagoj : la lago de Naussac apud Langogne en la departemento Lozere, la lago de Villefort, vilaĝo de la departemento Lozere, sed situanta tuj norde de la departemento Gard kaj la lago de la Salagou (rivereto apud Clermont l’Herault kaj Lodeve en la departemento Herault) . Ĉiu malaperigis almenaŭ unu vilaĝon. Tamen la lago de la Salagou enabismigis nur la tombejon de la vilaĝo Celle. La lagon de la Salagou neniam oni komplete malplenigis(os) pro tre simpla kialo : necesus 4 jaroj por de nove ĝin plenigi. Sed per modernaj teknikoj, la kontroloj de la baraĵoj nun fariĝas danke al robotoj kaj skafandristoj.

Louis Ensuque

Cet article est seulement en espéranto.

Frenezo decidis inviti ĉiujn siajn geamikojn por trinki kafon en sia hejmo. Ĉiuj invititoj jese respondis kaj venis.

Post la kafo, Frenezo proponas la jenon :

– Ĉu oni kaŝludas?

– Kaŝludo? Kio estas tio? demandas Scivolemo.

– Kaŝludo estas tre agrabla ludo kiun mi tuj prezentos al vi: mi kalkulas ĝis 100, kaj dume vi kaŝas vin. Kiam mi finis la kalkuladon, mi serĉas vin kaj la unua kiun mi trovas, estos tiu kiu siavice kalkulos.

Ĉiuj konsentis, krom Timo kaj Mallaboremo.

– Unu, du, tri… ekkalkulas Frenezo.

Tuj sin kaŝis Servopreto, kompreneble la unua, kie ajn. Timido, timema kiel ĉiam, sin kaŝis enen de arbtufo.

Ĝojo kuris al la centro de la ĝardeno. Malgajo ekploris, ĉar ĝi ne trovis taŭgan lokon por sin kaŝi.

Deziro akompanis Triumfon kaj sin kaŝis apud ĝin malantaŭ rokon.

Frenezo daŭre kalkuladis dum ĝiaj geamikoj sin kaŝis. Aŭdante ke Frenezo jam diris « 99 », Malespero multe bedaŭris.

– 100! kriis Frenezo, mi tuj ekserĉos vin.

La unue trovita estis Scivolemo ĉar ĝi ne sukcesis sin reteni eliri el sia kaŝejo por vidi tiun kiu estos la unua malkovrita. Flanke rigardante, Frenezo vidis Dubon super ĉirkaŭbarilo, ĉar tiu lasta ne sciis kiun flankon elekti por esti pli bone kaŝita. Sinsekve Frenezo malkovris Ĝojon, Malgajon, Timidon.

Iom poste, ĉiuj kunvenis kaj Frenezo demandis : – Sed kie estas Amo? Neniu ĝin vidis.

Frenezo ekserĉis ĝin: super monto, en la riveroj, malantaŭ la rokoj, ĉie… sed ne trovis Amon.

Tamen, Frenezo daurigis sian serĉadon kaj vidis rozarbeton, prenis ligneron, ekserĉis inter la branĉoj kaj subite aŭdis krion ; kriis Amo ĉar dorno krevigis okulon ĝian.

Frenezo tute ne sciis kion fari, senkulpigis, pardonpetis kaj eĉ promesis al Amo, ĉiam sekvi ĝin.

Amo konsentas pardoni Frenezon. Hodiaŭ Amo blindas kaj Frenezo ĉiam akompanas Amon.

Ĉu ne kortuŝa historio ? (eble iom pli ol historio, ĉu ne ?)

Louis Ensuque

Une expérience de l’association « Animation Création Culture Origami »

Origami : jeu de construction universel de papier basé sur la géométrie, non seulement art japonnais de pliage d’un carré de papier, sans ciseaux ni colle, mais aussi « la technique du XXI^ème siècle » qui trouve application en sciences, techniques, pédagogie et art-thérapie ; logique, précis et simple à apprendre et partager, il unit les hommes, facilite la communication et apporte la joie.

Esperanto : selon sa structure est un jeu de construction, non seulement langue universelle qui facilite la communication internationale, mais aussi une plateforme linguistique neutre qui crée une relation de paix, égalité et amitié entre les peuples, qui sert aussi de trempli pour apprendre des langues étrangères ; logique, précis, facile à apprendre et partager, il possède un grand potentiel pédagogique, il apporte joie et compréhension.

L’idée de réunir Espéranto et Origami est apparue avant la création de notre association.

En 2012 durant SES et au cours du Congrès Italien à Mazara del Valo et en 2013 durant le Congrès Italien à Castellaro, j’ai fait des ateliers d’origami improvisés. À partir de 2014, avec Alain Delmotte (dans la rencontre IF à Noordlingen 2013-14, les rencontres à Plouezec 2014-15-16, le Congrès Italien à Frascatti 2016) nous avons fait une série d’ateliers d’origami prévus dans les programmes de ces rencontres.

En 2016, nous avons créé l’association « Animation Création Culture Origami » (ACCO) à Montpellier pour diffuser les connaissances sur l’origami et l’Espéranto à un large public.

Nous avons aussi participé à différentes rencontres internationales d’origamistes en France (MFPP, OORAA) avec des ateliers et présentations de l’origami sous forme ludique en pédagogie et art-thérapie dans lesquels nous montrons le rôle de l’origami comme moyen important de communication. Pendant ces rencontres, où on utilise aussi l’anglais, nous avons remarqué que l’on a souvent besoin d’interprètes pour traduire les informations aux francophones ou aux étrangers et nous avons essayé de façon informelle de faire prendre connaissance de l’Espéranto aux origamistes pour faciliter la communication internationale.

Pourquoi ne pas faire de l’Espéranto la langue de travail des origamistes ?

L’origami et l’Espéranto facilitent la communication ; tous les deux, selon leur fontionnement, ressemblent à un jeu de construction ; dans leur travail les origamistes et les espérantistes se basent sur les même notions : logique et précision, principe « suffisant et nécessaire », économie de temps et obtention d’un résultat efficace avec peu de moyens et d’efforts. Pour cela les modes de pensées des espérantistes et des origamistes, personnes communicatives et à l’esprit ouvert, devraient être proches ; cela fait de l’Espéranto un bon candidat comme langue de travail dans les rencontres internationales d’origamistes. Il semble que les origamistes, large public de tous âges et professions, très nombreux dans le monde, sont plus sensibles par rapport à l’Espéranto.

D’un autre côté, on peut utiliser l’origami comme moyen pour insciter les gens à étudier l’Espéranto. Actuellement, dans l’enseignement, de plus en plus souvent, on utilise l’origami dans de nombreux sujets : géométrie, apprentissage d’une langue étrangère, arts plastiques, design, etc.

Nous avons fait plusieurs ateliers avec des enfants pour apprendre l’anglais et le russe en faisant de l’origami. En général, il y a beaucoup d’avantages dans le travail commun origami-Espéranto, pour les introduire tous les deux à l’école. Parce qu’ils ne sont pas seulement un art pour l’origami et une langue pour l’Espéranto, leur valeur est beaucoup plus large. Ils peuvent servir de base de connaissance pour développer chez les enfants la logique, la concentration, la posibilité de trouver des solutions efficaces, la capacité à communiquer dans une atmosphère amicale, joyeuse et de respect réciproque. L’origami peut servir de passerelle pour une future profession dans plusieurs domaines où on l’applique. L’Espéranto, avec son grand potentiel humaniste, permet d’éduquer à la tolérance, l’amitié et le respect des autres peuples et cultures et il peut donner la clé pour découvrir le monde et voyager dans n’importe quel pays. D’autre part grâce à sa précision et sa rigueur logique il peut servir de support pour les traducteurs.

Pendant ces quatre dernières années, nous avons fait beaucoup d’expositions d’origami pour un large public, pour montrer la beauté de l’origami comme art, mais aussi pour découvrir son grand potentiel comme science : son application en sciences, techniques, engeniering, architecture, design, pédagogie et art-thérapie. Ces expositions ont eu un grand intérêt et ont attiré beaucoup de gens y compris les médias.

Pour susciter l’intérêt par rapport à l’Espéranto, en 2019 avec le Centre Culturel Espéranto de Montpellier (CCEM), nous avons proposé à la Maison des Relations Internationales de Montpellier d’organiser une exposition « Origami et Espéranto » avec conférences et ateliers pour large public ainsi que des ateliers pour spécialistes. Nous avions prévu d’inviter les représentants d’associations culturelles de différents pays, d’enseignants des langues étrangères, d’art-thérapeutes et d’autres groupes de spécialistes pour présenter l’origami comme langue qui falicite la communication et l’Espéranto comme langue internationale. Nous avions reçu le soutien de la Mairie et avions prévu de la faire en avril 2020, mais à cause de la pandémie l’exposition est reporté à des temps plus convenables.

Sans avoir la possibilité de faire des ateliers en présentiel, nous avons décidé de faire des ateliers par internet, avec les enfants pendant la « Semaine festive pour familles et enfants » à Grésillon, où nous avions déjà fait les dernières années, avec l’aide de Anastasia Ermakova, des ateliers d’origami et de théâtre de marionnettes en présentiel. Après la rencontre espérantiste virtuelle SES, durant laquelle nous avons fait un atelier et une présentation, nous avons reçu une proposition de Ahmadreza Mamdoohi (de IREA – association iranienne d’Espéranto) de faire un atelier d’origami par Zoom. Depuis septembre 2020, nous faisons régulièrement tous les dimanches soir un atelier d’origami en Espéranto (information sur https://eventaservo.org/). Pour ces ateliers nous avons aussi l’aide de Cicero Carlos Oliveira da Silva, espérantiste et origamiste du Brésil, avec qui nous avions fait connaissance en 2018 durant notre présentation et notre atelier d’origami durant le Congrès Universel de Lisbonne. Lui aussi soutient l’idée de populariser l’Espéranto en faisant de l’origami.

Il est très intéressant que dans cet atelier participent non seulement des espérantistes qui aiment l’origami ou veulent l’apprendre, mais aussi des origamistes de différents pays, qui ne connaissent pas l’Espéranto mais montrent un intérêt pour l’apprendre, et nous faisons chaque fois une petite présentation de la grammaire de l’Espéranto pour eux. Fin janvier 2021, parmi 20 personnes 6 n’étaient pas encore Espérantistes, mais au fur et à mesure de l’atelier ils ont appris à compter en E-o et quelques nouveaux mots en relation avec le thème de l’atelier. Nous avons créé un groupe « EsperOri » sur Telegram ; on peut y voir une petit film, fait par Marisol Soriano, sur nos activités.

Si la situation sanitaire le permet nous prévoyons à l’avenir d’organiser des rencontres internationales d’espérantistes et origamistes avec exposition, conférences et ateliers d’origami et d’Espéranto, avec un programme culturel intéressant pour un travail commun fructueux, mais aussi pour une communication dans une atmosphère joyeuse et amicale.

Rejoignez-nous !

Larysa Osadchuk, biologiste moléculaire et origamiste, directrice artistique de ACCO, vice-présidente du CCEM

Pour soutenir et élargir ce projet nous participons au budget participatif de la région Occitanie ouverte sur le monde. Vous pouvez aller voter sur cette page. avant le 2 mars 2020!

Lors d’événements publics ou dans des lieux culturels, à l’aide du ou de la jeune volontaire, nous présenterons lors de cette tournée régionale la langue espéranto, son réseau, ses valeurs et son rôle pour préserver la diversité linguistique dans le monde.

En fonction de la ville, du lieu ou de l’événement, les formes pourront varier : stands ludiques d’informations, expositions, projections/débat, ateliers pour grands ou petits, cours express de langues… sur des forums, marchés, festivals, dans les universités, bibliothèques, centres sociaux, cafés associatifs…

Villes visitées : Toulouse, Auterive, Saint-Girons, Montpellier, Béziers, Nîmes, Rodez, Foix, Graulhet, Tarbes, Mirepoix…
Vous voulez aussi accueillir la tournée ? Contactez-nous à Toulouse@occeo.net

Cet article est seulement en espéranto.

La 21-an de septembro 2019 en la kafejo-restoracio Le Dôme en Montpellier de la 10h30 ĝis la 13-a horo, la grupo de Montpellier gastigis 4 reprezentantojn de la federacio de Midi-Pyrénées.

Ĉeestis Jean-Marie, Louis, Larysa, Alain, Jeannine, Florian, Martine, Monique, Serge, Nicole, Bernard, ĉiuj-ĉi el Montpeliero, kaj 4 geTuluzanoj : Marion, Ugo, Simone, Anne.

Ĉiu sin prezentis, ĉar por la unua fojo, la loka esperantogrupo de Montpeliero invitis Tuluzanojn. Fakte, tiu renkontiĝo estas sekvo de vojaĝo de 4 gemontpelieranoj al Tuluzo, la 15-an de marto 2019.

La grupo invitis la esperantistojn de Nîmes, Béziers, Perpignan kaj Lozère por ke ili partoprenu, malfeliĉe, neniu el tiuj grupoj povis veni. Fakte okazis same pri la grupoj de la departementoj Tarn (Graulhet) kaj Ariège (Aroust) kiam invititaj de la grupo de Tuluzo.

Malfeliĉe, ambaŭ esperantofederacioj (Languedoc-Roussillon kaj Midi-Pyrénées) havas preskaŭ neniun aktivaĵon. Sed tamen, en Midi-Pyrénées, la tuluza esperantogrupo ege aktivas.

La celo de tiuj renkontiĝoj estas unue sciigi al la alia esperantogrupo tion, kion oni faras, kie, kiel kaj kiam, kaj due, antaŭvidi komunajn projektojn.

Resume, en Montpeliero :

1. Okazas monata kunveno, ĉiam dum iu sabato, en la ĉiesdomo l’Escoutaïre.
2. Ekzistas retpaĝaro, eĉ se ne estas multaj aktivecoj. Retejo : esperanto-montpellier.org
3. Prelego en UTT (Université du Tiers-Temps) en marto 2020, ĉambro Petrarque. Temo : historio kaj bazaj nocioj de Esperanto.
4. De septembro 2019, okazas ĉiusemajna duhora kunveno en Espace Martin Luther King : merkredo de la 18-a ĝis la 20-a horo. Temo : ligi origamion kaj esperanton per kurso kaj ateliero.
5. 15-a de decembro : Esperantofesto. Kutime, ni invitas la esperantogrupon de Béziers aŭ ni iras al Béziers. Kutime ni ludas skeĉon, eldiras poezion, kantas kaj ludas.
6. Partopreno de la loka esperantogrupo en la festo de la ĉiesdomo l’Escoutaïre. (dum junio aŭ julio)
7. Partopreno en la festo de la mondaj kulturoj. (dum julio)
8. Organizi internacian kongreson pri origamio, pri esperanto por varbi pri ambaŭ.
9. Kontakti la Movadon por tutmonda paco.
10. Krei pli allogan flugfolion por informi la homojn.
11. Biblioteko kaj libroservo.

Resume, en Tuluzo :

1. Akceptado de 3 junaj volontuloj (Kadre de Civita servo, dosiero konstruita kaj antaŭe prezentita en prefektejo). Ilia misio : konigi esperanton kaj disvolvi ĝian utiligadon. por junuloj de 18 ĝis 25 jaroj, kiu daŭras inter 6 kaj 10 monatoj. La junuloj laboras averaĝe 24 horojn semajne .
2. Tuja agendo :
   • 28-a de septembro : « malkovra tago » pri esperanto en Tuluzo.
   • 29-a : Eŭropa tago .
   • 12/13 oktobro : semajnfina stâgo en Arieĝo, en Arrout
   • Novembro : Solidareca festivalo (nacia evento).
   • 15-a de decembro : Esperantofesto.
3. Elsendo ene de la radio « Canal Sud », ĉiun lundon.
4. Retejo : toulouse.occeo.net
5. Libroservo.
6. SEMEO : semajno de esperanto kun ekspozicioj, vizitoj, koncertoj, prelegoj por montri Esperanton kiel vivan lingvon al la ekstera publiko
7. ERASMUS + projektoj. Unu jam finita pri instruado. Unu aktuala kiu ebligas la membrojn de EKC partopreni trejnadojn eksterlande. Unu alia partnera projekto pri trejnado de trejnistoj.

Projektoj eble komunaj :

Krom la projekto de komuna portalo, occeo.net kiu ankoraŭ bezonos laboron kaj ĉefe kontribuojn, aperis 2 eblaj komunaj projektoj :

• Inviti la italan kantistinon Chiara Raggi, kies lasta disko nomiĝas « Blua Horizonto » ; en Tuluzo, ŝi povus koncerti okaze de SEMEO 2020. Estas propono por ke ŝi ankaŭ kantu en Montpellier, kaj eĉ en Béziers se eblas, por plimalaltigi la kostojn. Ŝi povas kanti sole aŭ kun grupo, tiukaze la koncerto evidente plimulte kostos. Tiun punkton la grupo de Montpellier pridiskutos dum sia venonta monata kunsido. Eurokka povos kunlabori.

• Inviti junul(in)on por unumonata turneo minimume (ekzemple Klera, rusino kiu jam venis kaj bonege agis) en suda Francio, precipe en regiono Okcitanio, sed ankaŭ en Marsejlo ekzemple. Ŝi/li irus de grupo al grupo por prelegi, gvidi esperantajn kursojn, paroligi homojn, kanti, viziti la vidindaĵojn, ktp. La plej taŭga periodo ŝajne estos ĉirkaŭ Junio. Pri tio la grupoj diskutos oktobre kaj novembre.

Ni fermis la kunvenon ĉirkaŭ la unua horo posttagmeze. Kaj ni pretis tagmanĝi en la restoracio Le Dôme. Post tio, la getuluzanoj kaj kelkaj el Montpellier (Jean-Marie, Bernard kaj Florian) subpluve promenis en la urbo kaj vizitis la Muzeon Fabre.

Okazis la 16an de Marto, je 10h en la  kafejo la Topina, neformala kunsido de aktivuloj de la granda nova regiono Okcitanio Pireneoj Mediteraneo. Ĝin ĉeestis deko da homoj, 2 aktivuloj el Montpelhier 1, el Beziers, 4 el Tuluzo, 1 el Arieĝo + 3 ĝis 5 observantoj. Laŭ volo de la du federacioj , ni provos 2-foje jare tiel renkontiĝi, se eblas kune kun esperanta vizito de la urbo, aŭ kadre de alia evento.

Unue ni faris utilan rondiron por diri kion faras la diversaj asocioj/homoj, ĉeestantaj aŭ ne, kiel statas laŭ ni la movado en niaj teritorioj. Ni parolis pri grupoj aŭ asocioj de Lozero, Perpinjano, Nimo, Beziero, Montpeliero, Arieĝo, pri individuoj kiuj pli malpli aktivas en Montauban, Rodez…
La diskutoj poste temis pri la jama komuna projekto occeo.net. Marion kaj Florian, responsuloj pri tiu projekto, respondis kelkajn demandojn.Ankoraŭ restas laboro por aktivigi la portalo, kaj videbligi la netuluzajn eventojn. La mapo ne estas ĝisdatigita kaj restas kelkaj cimoj. Ni devas nun trejni la aktivulojn por ke ili uzu ĝin por publikigi artikolojn, eventojn…- Ĉu aliaj asocioj bezonas tutan subdomenon kiel Tuluzo aŭ ne? Por multaj, nur paĝo sufiĉas…- Nun homoj aliĝas el la tuta regiono por ricevi la « krokodileton », kies enhavo koncernas ĉefe Tuluzo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, ĉu krei alian novaĵleteron?Iomete ni tuŝis la temon de la intereso havi nur unu federacion regionskale. Ĉu aperi regionskale videbligos Esperanton al la okuloj de la ŝtato, faros ĝin pli forta? ĉu la regiono ne tro grandas?
Ni parolis pri nia komuna bezono de trejnado pri komunikado kaj sociaj retoj. Spertuloj de TEJO planas veni en Tuluzon en la jaro. Ankaŭ ni parolis pri kiel utiligi regionskale la 3 tuluzajn volontulojn, Michael Boris proponis ideon de intenca tago kun fulmokurso + konigo la movadon (helpe de volontuloj) post kampanjo en Facebook. Ni parolis pri ideo de distanca kurso regionskale por ion proponi al la izolitaj homoj kiuj ne havas kurson proksime aŭ ne povas sekvi ĝin (propono de Tuluzo). Ni fine parolis pri la eblo akcepti turneon de junaj esperantistoj dum kelkaj semajnoj (ekzemple de Klera antaŭ kelkaj jaroj). Ideoj ne mankis, sed nun necesas homfortoj por realigi ilin.

Venonta regionskala neformala kunsido okazos en Montpellier en septembro aŭ oktobro. Se iu projekto interesas vin, ne maltrafu ĝin!

Foto @Sylvie : dum la manĝo post la kunsido